MỤC LỤC TẠP CHÍ KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN THÁNG 3 NĂM 2020

Đăng ngày: 22-04-2020 File đính kèm
Số 711 * Tháng 3 năm 2020

TT

Tên bài và tác giả

Số Trang

1

Nghiên cứu đánh giá rủi ro đến tài nguyên nước mặt do biến đổi khí hậu; Áp dụng cho tỉnh Quảng Ngãi

 

Bùi Đức Hiếu1, Huỳnh Thị Lan Hương2, Nguyễn Thi Liễu2, Đặng Quang Thịnh2, Bế Ngọc Diệp2

 

1Văn phòng Bộ Tài nguyên và Môi trường

2Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu

 

Tóm tắt: Nghiên  cứu phương pháp đánh giá rủi ro do biến đổi khí hậu (BĐKH) đến tài nguyên nước mặt tỉnh Quảng Ngãi sẽ phản ánh được tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước ở hiện tại và tương lại. Bài báo trình bày phương pháp đánh giá rủi ro do BĐKH đến tài nguyên nước mặt tỉnh Quảng Ngãi theo cách tiếp cận mới của IPCC với các thành phần tạo nên rủi ro, bao gồm: Hiểm họa (Hazard), Độ phơi lộ (Exposure) và tính dễ bị tổn thương (Vulnerability) trên cơ sở sử dụng mô hình toán và số liệu thống kê tỉnh để tính toán giá trị rủi ro do biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước mặt tỉnh ở tỉnh Quảng Ngãi. Kết quả tính toán rủi ro trong thời điểm hiện tại là 0,33 và tương lai theo kịch bản biến đổi khí hậu là 0,35 và được đánh giá ở mức thấp. Kết quả của bài báo có thể làm cơ sở cho công tác quy hoạch tài nguyên nước cấp tỉnh Quảng Ngãi và các nội dung liên quan.

Từ khóa: Rủi ro, biến đổi khí hậu.tài nguyên nước mặt, Quảng Ngãi.

1

2

Nghiên cứu xây dựng bản đồ chi tiết cấp độ rủi ro do ngập lụt hạ lưu sông Kôn - Hà Thanh

 

Nguyễn Văn Lý1, Bùi Văn Chanh1

 

1Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Trung Bộ

 

Tóm tắt: Cấp độ rủi ro do lũ lụt quy định trong Quyết định 44/2014/QĐ-TTg ngày 15 tháng 8 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ được quy đổi từ cấp mực nước các trạm thủy văn nên chưa chi tiết. Vì cùng một mực nước nhưng độ sâu ngập ở các vùng khác nhau nên rủi ro khác nhau, ngoài ra ở những vùng có độ sâu ngập như nhau nhưng mức độ phát triển kinh tế xã hội khác nhau nên rủi ro cũng khác nhau. Do đó, để nâng cao độ tin cậy về cảnh báo rủi ro do ngập lụt cần xây dựng bản đồ chi tiết theo không gian. Trong nghiên cứu này đã thử nghiệm chi tiết cấp độ rủi ro do ngập lụt cho hạ lưu sông Kôn - Hà Thanh dựa trên Quyết định 44 và chi tiết bản đồ chỉ số rủi ro dựa trên quan điểm của IPCC, phương pháp AHP. Bản đồ chi tiết chỉ số rủi ro hạ lưu sông Kôn - Hà Thanh được xây dựng từ bản đồ chi tiết ngập lụt và số liệu điều tra xã hội học. Các kịch bản ngập hạ lưu sông Kôn - Hà Thanh kết hợp với số liệu điều tra xã học xây dựng được bản đồ chi tiết cấp độ rủi ro do ngập lụt ứng với các tần suất 1%, 3%, 5%, 10%, vỡ đập Định Bình ứng với lũ thiết kế và lũ kiểm tra.

Từ khóa: Rủi ro do ngập lụt, Cấp độ rủi ro, Sông Kôn - Hà Thanh.

14

3

Đánh giá nguy cơ rủi ro do hạn hán phục vụ phát triển kinh tế xã hội cho khu vực Tây Nguyên

 

Vũ Đức Long1, Nguyễn Thị Thu Trang2

 

1Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia

2Vụ Quản lý Dự báo khí tượng thủy văn

 

Tóm tắt: Bài báo nghiên cứu đánh giá mức độ rủi ro do thiên tai hạn hán gây ra cho khu vực Tây Nguyên sử dụng phương pháp của IPCC, coi rủi ro là tổng hợp của 3 thành phần nguy cơ hiểm họa, tính phơi bày và tính dễ bị tổn thương. Kết quả tính toán cho thấy có 44% số huyện ở khu vực Tây Nguyên có mức độ rủi ro được quyết định bởi thành phần hiểm họa, có 37% số huyện có mức độ rủi ro được quyết định bởi thành phần mức độ phơi bày và 19% số huyện có mức độ rủi ro được quyết định bởi thành phần tính dễ bị tổn thương. Đắk Lắk là tỉnh có số huyện có nguy cơ rủi ro doh ạn hán cao nhất chiếm 73%, tiếp theo là Gia Lai chiếm 59%, Kon Tum có nguy cơ rủi ro thấp nhất với 80% số huyện có nguy cơ rủi ro ở mức thấp. Các kết quả được thể hiện trên các bản đồ phân vùng nguy cơ rủi ro với các cấp độ từ rất thấp đến thấp, trung bình, cao và rất cao, trực quan dễ sử dụng. Kết quả nghiên cứu có thể sử dụng trong công tác quy hoạch, định hướng phát triển kinh tế -x ã hội ở khu vực Tây Nguyên và phục vụ công tác cảnh báo cấp độ rủi ro do hạn hán tại Quyết định số 44/2014/QĐ-TTg ngày 15 tháng 8 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ.

Từ khóa: Rủi ro, hạn hán, Tây Nguyên.

25

4

Đánh giá hiện trạng môi trường nước và phân vùng không gian sản xuất miến tại làng nghề Đông Thọ, Thái Bình

 

Phạm Thị Tố Oanh1

 

1Liên minh Hợp tác xã Việt Nam

 

Tóm tắt: Đông Thọ với nghề phụ chủ yếu là sản xuất miến dong, bên cạnh các lợi ích kinh tế mang lại, việc mở rộng sản xuất làm gia tăng lượng chất thải phát sinh. Nguyên nhân chủ yếu gây ô nhiễm là do nước thải sản xuất tại các hộ sản xuất miến. Hầu hết nước thải được thải trực tiếp ra môi trường không qua xử lý. Kết quả phân tích mẫu nước thải sản xuất so sánh với quy chuẩn cho phép (QCVN 40:2011/BTNMT), TSS cao hơn gấp 8,5 lần quy chuẩn, COD cao hơn 1,15 lần và BOD5 cao gấp 2,22 lần. Hầu hết các mẫu nước mặt đều vượt tiêu chuẩn cho phép (QCVN 08- MT:2015/BTNMT), TSS vượt 1,12-3,44 lần, COD vượt 5,2-11,4 lần, BOD5 vượt 7,3-13,2, NH4 + vượt 10 lần, PO4 3- vượt 2,07-2,5 lần, lượng oxy hòa tan trong nước khá thấp không đạt tiêu chuẩn. Nước ngầm tại khu vực hai thôn Đoàn Kết và Thống Nhất bị ô nhiễm về chỉ số pemanganat và nitrat. Nghiên cứu đề xuất những giải pháp phân vùng không gian sản xuất miến nhằm quản lý phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Từ khóa: Ô nhiễm, phân vùng không gian, sản xuất miến, cộng đồng.

39

5

Đánh giá diễn biến chất lượng nước biển vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh và xác định các thông số trọng yếu cần giám sát

 

Đỗ Hữu Tuấn1

 

1Khoa môi trường, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học QGHN

 

Tóm tắt: Vịnh Hạ Long là di sản thiên nhiên thế giới có tầm quan trọng đặc biệt đối với tỉnh Quảng Ninh và Việt Nam. Đánh giá diễn biến chất lượng môi trường nước biển trong vịnh là nhiệm vụ hết sức cấp thiết để xác định hiện trạng và xu thế thay đổi. Trong nghiên cứu này, tác giả tiến hành sử dụng phương pháp thống kê kết hợp phương pháp đánh giá cấp bậc để đánh giá diễn biến chất lượng nước trong vịnh trong 5 năm, xác định xu thế diễn biến và các thông số trọng yếu cần quan tâm. Nghiên cứu tiến hành phân tích số liệu của 28 trạm quan trắc trên vịnh trong 5 năm. Kết quả cho thấy về tổng thể chất lượng nước biển vịnh Hạ Long vẫn tốt. Hầu hết các thông số được đánh giá đều nằm trong giới hạn theo QCVN 10 - MT:2015/BTNMT. Các thông số Fe, Mn, dầu mỡ đang có xu thế tăng; Zn và TSS xu thế ổn định; trong khi Amoni đang có xu thế giảm trong 5 năm qua. Nghiên cứu cũng chỉ rằng, cần kiểm soát các thông số Amoni và dầu mỡ tốt hơn để nâng cao chất lượng nước biển trong vịnh Hạ Long.

Từ khóa: Chất lượng nước biển, diễn biến chất lượng nước, vịnh Hạ Long, AHP, trọng số.

49

6

Đánh giá rủi ro sức khỏe đối với sự hiện diện của một số nguyên tố phóng xạ (U và Th) trong nước dưới đất khu vực ngoại thành Tp. HCM

 

Hoàng Thị Thanh Thủy1, Từ Thị Cẩm Loan1, Cấn Thu Văn1, Văn Tuấn Vũ1

 

1Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP. HCM

 

Tóm tắt: Bài báo trình bày các kết quả nghiên cứu rủi ro sức khỏe do sự hiện diện của hai nguyên tố phóng xạ Urani (U) và Thori (Th) trong ba tầng chứa nước Pleistocen (Pleistocen dưới (qp1), Pleistocen giữa-trên (qp2-3) và Pleistocen trên (qp3) ở khu vực ngoại thành TP.HCM. Kết quả phân tích cho thấy hàm lượng hai nguyên tố phóng xạ thể hiện giá trị nền và thấp hơn các khu vực trên thế giới. Kết quả tính toán chỉ số đánh giá rủi ro sức khỏe (HQ) của tất cả nguyên tố khảo sát thể hiện chưa có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe (HQ<1). Tuy nhiên, ở một số vị trí đã có sự tăng cao hàm lượng U trong tầng chứa nước pleistocen trên, có thể do ảnh hưởng hoạt động nhân sinh. Do đó, vẫn cần có các nghiên cứu chi tiết hơn để có kết luận chính xác về rủi ro của các nguyên tố khảo sát.

Từ khóa: Nước dưới đất, nguyên tố phóng xạ, urani, thori, đánh giá rủi ro, rủi ro sức khỏe.

59

7

Đánh giá tác động của Biến đổi khí hậu đối với hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ vùng Đồng bằng sông Cửu Long

 

Nguyễn Văn Hồng1, Phan Thị Anh Thơ1, Nguyễn Thị Phong Lan2

 

1Phân viện Khoa học Khí tượng và Biến đổi khí hậu

2Viện Lúa Đồng Bằng Sông Cửu Long

 

Tóm tắt: Các nghiên cứu khoa học cung cấp bằng chứng rõ ràng về sự tăng lên của nồng độ khí nhà kính. Sự nóng lên toàn cầu và nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan tăng được cho là hệ quả. Bên cạnh chủ động ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu, các nhà quản lý giao thông vận tải có thể cần có các chiến lược để chuẩn bị tốt hơn các tác động của biến đổi khí hậu. Bài báo này trình bày đánh giá xu thế khí hậu và các kịch bản biến đổi khí hậu ở Đồng bằng sông Cửu Long. Bài viết đã nêu thực trạng trong phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Bài báo đã trình bày các tác động, cũng như đưa ra các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu cho hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Từ khóa: Biến đổi khí hậu, kịch bản, tác động biến đổi khí hậu, Kết cấu hạ tầng giao thông vận tải

66

8

Bản tin dự báo khí tượng, thủy văn tháng 3 năm 2020. Thông báo khí tượng nông nghiệp tháng 2 năm 2020

76

Tạp chí khác
Tin tiêu điểm
  • Tổng cục Khí tượng Thủy văn triển khai Kế hoạch phòng chống thiên...

    Thực hiện chương trình công tác năm 2020 của Tổng cục KTTV, được sự đồng ý Bộ Tài nguyên và Môi trường, chiều ngày 29/5/2020, Tổng cục KTTV tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác dự báo khí tượng thủy văn phục vụ công tác phòng, chống thiên tai năm 2019, triển khai kế hoạch năm 2020. Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành đến dự và chỉ đạo tại Hội nghị.
  • Quan tâm hơn đến người yếu thế trong phòng chống thiên tai

    Trong phiên thảo luận trực tuyến của Quốc hội (QH) chiều 28-5, đại biểu Trương Thị Yến Linh (Cà Mau) nêu những ý kiến thực tế liên quan đến an toàn tính mạng của người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số trước những ảnh hưởng tiêu cực, nguy hiểm của thiên tai.
  • Trên 700 ha rừng trồng tại Tây Ninh bị thiệt hại do nắng hạn kéo...

    Ban Quản lý Vườn Quốc gia Lò Gò - Xa Mát và Khu rừng Văn hóa Lịch sử Chàng Riệc (huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh) cho biết, mùa khô năm 2019-2020 diễn ra khá dài, nắng nóng khắc nghiệt nên có hơn 700 ha rừng trồng từ năm 1996 đến 2018 bị thiệt hại nặng.
  • Đảm bảo an toàn hồ, đập trước mùa mưa bão

    Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện có 198 công trình đập, hồ chứa nước; trong đó, có 36 đập, hồ chứa nước có dung tích lớn, còn lại là các đập, hồ chứa nước vừa và nhỏ. Ngoài cung cấp nước phục vụ sản xuất, các công trình này còn có nhiệm vụ điều tiết nước, cắt lũ, giảm ngập úng cục bộ cho vùng hạ lưu trong mùa mưa bão.
  • Nơi “đất chết” vì nắng hạn

    Theo thống kê, hiện nay dung tích tại 21 hồ chứa trên địa bàn tỉnh chỉ còn 23,94/194,49 triệu m3 (chiếm 12,31%).
  • Ấn Độ nắng nóng kỷ lục

  • Ninh Thuận: Lốc xoáy khiến 110 nhà bị tốc mái, sập

    Mưa dông đầu mùa kèm theo lốc xoáy xảy ra trên địa bàn huyện Bác Ái (Ninh thuận) đã làm 110 nhà bị tốc mái, sập.
  • Thiệt hại hàng chục tỉ đồng do hạn hán tại Gia Lai

    Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai, từ 11/3 đến 27/5, toàn tỉnh có gần 3.000 ha cây trồng bị thiệt hại do hạn hán; trong đó, 1.200 ha bị thiệt hại trên 70%, 1.600 ha thiệt hại từ 30-70% và 170 ha thiệt hại dưới 30%.
Tin mới nhất
  • Đại hội Chi bộ Vụ Quản lý dự báo KTTV nhiệm kỳ 2020-2022

    Sáng ngày 29/5/2020, tại Hà Nội, chi bộ Quản lý mạng lưới và dự báo khí tượng thủy văn (KTTV) đã tổ chức Đại hội nhiệm kỳ 2020-2022. Đồng chí Trần Hồng Thái, Bí thư Đảng ủy, Tổng cục trưởng Tổng cục KTTV tới dự và chỉ đạo Đại hội.
  • Thời tiết ngày 29/5/2020, vùng núi phía Bắc cục bộ có mưa to

    (KTTV) - Theo Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, từ hôm nay đến 31/5 do ảnh hưởng của vùng hội tụ gió từ mực 1.500m lên đến 5.000m nên phía Tây Bắc Bộ và vùng núi phía Bắc mưa rào và giông rải rác, cục bộ có mưa to đến rất to (thời gian mưa lớn tập trung vào đêm và sáng sớm với lượng mưa phổ biến 20-50mm/24h, có nơi trên 70mm/24h). Trong mưa giông đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
  • Hội thảo khoa học toàn quốc về công tác dự báo, cảnh báo Khí...

    Thực hiện chương trình công tác năm 2020 của Tổng cục Khí tượng Thủy văn, được sự đồng ý của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Chiều ngày 28/2/2020 tại Hà Nội, Tổng cục Khí tượng Thủy văn (KTTV) tổ chức Hội thảo khoa học toàn quốc về công tác dự báo, cảnh báo KTTV. Phó Tổng cục trưởng Tổng cục KTTV ông Hoàng Đức Cường tham dự và chủ trì Hội thảo.
  • Vỡ đập thủy lợi, di dời khẩn cấp 17 hộ dân

    Chi cục đê điều và phòng, chống lụt bão tỉnh Phú Thọ cho biết, khoảng 7 giờ sáng 28-5, đập thủy lợi Đầm Thìn, xã Cấp Dân, huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, bị vỡ khiến nhiều hộ dân phải sơ tán khẩn cấp, hàng chục ha hoa màu của người dân bị nhấn chìm.
  • ĐBSCL sụp lún, sạt lở khắp nơi

    Mùa khô hạn năm nay diễn ra vô cùng gay gắt khiến tình trạng sụp lún xảy ra nhiều nơi ở 2 tỉnh ven biển ĐBSCL là Cà Mau và Kiên Giang. Trong lúc các ngành chức năng vất vả ứng phó và khắc phục hậu quả sụp lún thì dự báo nạn sạt lở, sụp lún có nguy cơ lan rộng khi mùa mưa bão sắp đến.
  • Tổng cục Khí tượng Thủy văn tôn vinh những điển hình tiên tiến...

    Sáng ngày 28/5/2020, tại Hà Nội, Tổng cục Khí tượng Thủy văn đã tổ chức Hội nghị điển hình tiến tiến lần thứ IV giai đoạn 2020 - 2025. Hội nghị nhằm đánh giá kết quả và hiệu quả của phong trào thi đua trong toàn Tổng cục KTTV. Tổng kết kế hoạch số 08/KH-BTNMT ngày 08 tháng 12 năm 2016 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về kế hoạch xây dựng và nhân rộng điển hình tiên tiến giai đoạn 2016-2020. Đồng thời, chỉ ra những tồn tại, hạn chế cần khắc phục; đề ra phương hướng, nhiệm vụ, biện pháp chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhằm đẩy mạnh phong trào thi đua và công tác khen thưởng trong những năm tới.
  • Ninh Thuận: Tăng cường cảnh giác với thiên tai lốc xoáy

    Lốc là luồng gió xoáy có sức gió mạnh tương đương với sức gió của bão nhưng được hình thành và tan trong thời gian ngắn, phạm vi hoạt động hẹp từ vài km2 đến vài chục km2.
  • Thời tiết ngày 28/5/2020, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to

    (KTTV) - Theo Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, ngày 28/5, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp hiện có trục ở khoảng 19-22 độ Vĩ Bắc kết hợp với hội tụ gió trên mực 1.500m nên Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa vừa, mưa to; riêng vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to.